P116 Transformasi Digital Institusi Zakat di Malaysia: Analisis Maqasid Syariah
Abstract
Transformasi digital semakin membentuk semula pengurusan institusi zakat di Malaysia melalui penggunaan pembayaran digital, aplikasi mudah alih, pangkalan data bersepadu, analitik data dan automasi. Perkembangan ini berpotensi meningkatkan kebolehcapaian, kecekapan, ketelusan dan ketepatan pengurusan zakat, namun turut menimbulkan persoalan berkaitan privasi data, keselamatan transaksi, keterangkuman digital dan keadilan dalam penggunaan teknologi. Walaupun kajian terdahulu telah meneliti penerapan teknologi, pendigitalan proses zakat dan penerimaan platform digital, penilaian yang menghubungkan transformasi digital institusi zakat dengan prinsip Maqasid Syariah masih kurang dibangunkan secara sistematik. Kajian ini bertujuan menganalisis transformasi digital institusi zakat di Malaysia berdasarkan kerangka Maqasid Syariah dengan meneliti implikasinya terhadap maslahah, mafsadah dan tadbir urus. Kajian menggunakan pendekatan kualitatif melalui analisis dokumen terhadap laporan institusi zakat terpilih, dokumen dasar dan garis panduan rasmi, platform digital institusi serta literatur akademik yang relevan bagi tempoh 2018 hingga 2026. Dokumen dipilih secara bertujuan dan dianalisis secara tematik menggunakan kerangka pengekodan berasaskan lima daruriyyat Maqasid Syariah. Keteguhan analisis diperkukuh melalui triangulasi sumber dan audit jejak pengekodan. Analisis menunjukkan bahawa transformasi digital berpotensi menghasilkan maslahah melalui peningkatan kebolehcapaian, kecekapan, ketelusan, ketepatan dan akauntabiliti pengurusan zakat. Namun, manfaat tersebut berhadapan dengan potensi mafsadah, khususnya berkaitan perlindungan data, keselamatan siber, jurang digital dan risiko bias dalam proses berasaskan data. Kajian ini menegaskan bahawa transformasi digital zakat perlu dinilai bukan semata-mata berdasarkan kecekapan teknologi, tetapi berdasarkan keupayaannya menghasilkan maslahah, mencegah mafsadah dan menyokong tadbir urus yang selaras dengan Maqasid Syariah. Kerangka ini menyediakan asas penilaian yang lebih holistik bagi memastikan inovasi digital menyokong keadilan, amanah dan kemaslahatan ummah berterusan.
